Живееме во ерата на „хиперповрзаноста“. Додека седиме во своите домови, со само еден клик можеме да видиме што појадува наш познаник на другиот крај на светот, на која плажа се капе нашиот колега додека е на годишен одмор, а можеме и да си разменуваме пораки со луѓе во три различни временски зони и да се чувствуваме како дел од глобален разговор. Па сепак, статистиките се неумоливи: никогаш не сме биле поосамени.
Секој ден слушаме луѓе што опишуваат чувство на „невидливост“. Тоа не се луѓе без социјални контакти. Тоа се луѓе што имаат стотици (некои и илјадници) „пријатели“ на мрежите, но ретко кого би повикале во 11 часот навечер ако им се урне светот. Прашањето што се поставува е: „Дали во процесот на оптимизирање на животот ја изгубивме основата за пријателствата?“
Смртта на „третото место“
Социологот Реј Олденбург го воведе поимот „трето место“. Тоа е просторот меѓу домот (првото место) и работата или училиштето (второто место). Тоа беа кафеаните, библиотеките, парковите, локалните пазари, местата каде се среќаваме без агенда. Нивната основа беше опуштениот и лесен разговор со пријателите и сограѓаните.
Што се случи со овие простори? Во современото урбано планирање „третите места“ станаа комерцијализирани. За да седите во кафуле, мора да платите кафе (кое повеќе не е евтино како порано). За да бидете во теретана, мора да платите членарина. Општествениот живот стана трансакциски. Кога секое излегување од дома бара буџет, ние и несвесно правиме пресметка: „Дали ми се исплати да потрошам пари за да се видам со оваа личност?“ Пријателството престана да биде спонтана активност и стана „проект“ што бара логистичка подготовка и финансиско планирање.
Времето како оскуден ресурс
Пријателството не бара само време. Тоа бара неефикасно време. Бара она што понекогаш го нарекуваме „губење време“. За да се зближиме со некого, мора да сме подготвени да поминеме часови во разговор што не води никаде посебно, во тишина што не е непријатна, во активности што немаат јасно дефинирана цел.
Во свет во кој ја мериме својата вредност според „диктатот на продуктивноста“, пријателството стана „неефикасно“. Затоа често несвесно го жртвуваме на олтарот на кариерата.
Дигиталната илузија на блискост
Многу луѓе велат: „Но јас сум во постојан контакт со пријателите. Си пишуваме на Instagram.“ Важно е да се направи разлика меѓу информираноста и вистинската поврзаност. Кога го следиме нечиј живот преку сторисите, добиваме илузија дека сме вклучени во неговото секојдневие. Таа илузија нè спречува директно да ги поставиме вистинските прашања: „Како всушност се чувствуваш?“, „Што те плаши во моментов?“
Дигиталната комуникација го намали стравот од ранливост во блискиот контакт. Но без ранливост нема длабоко пријателство. Ние одржуваме „односи со низок интензитет“ што ни даваат чувство дека не сме сами, но всушност нè прават уште поосамени, бидејќи не ја задоволуваат нашата основна потреба за жив контакт, блискост и припаѓање.
Како да го вратиме пријателството во животот?
Пријателството не е нешто што едноставно „ни се случува“ по триесеттата. Тоа е нешто што се гради со свесен напор.
Вратете се на ритуалите. Ритуалот дава чувство спротивно на неефикасноста. Ако договорите „ритуал на кафе во четврток“ или „прошетка во недела“, ја елиминирате потребата постојано да се договарате и да преговарате за термини. Освен тоа, ритуалот создава чувство на сигурност.
Бидете иницијатор. Повеќето луѓе чекаат некој друг да ги повика. Станете и вие личност што ги собира другите. Да, ќе има одбивања, но тоа е цената на одржувањето активен социјален круг.
Намалете го „дигиталниот шум“. Обидете се да ја префрлите комуникацијата од мрежите на директни повици или средби. Слушнете го гласот, видете ја мимиката и говорот на телото. Тоа се биолошки сигнали што го смируваат нервниот систем и помагаат во меѓусебното разбирање.
Свесно третирајте ги пријателствата како приоритет. Ако пријателството не е во вашиот календар, тогаш можеби и не постои. Затоа одредете една вечер во неделата што е резервирана за луѓето што ги сакате.
Враќање кон човекот
Епидемијата на осаменост не е болест на поединецот, туку болест на системот што ги потиснал пријателствата на маргините. За да ја излечиме оваа епидемија, мора да престанеме да ги гледаме луѓето како „ресурси“ или само како „мрежа на корисни контакти“.
Пријателството лекува, не затоа што ни носи добивка, туку затоа што нè потсетува дека сме дел од нешто поголемо. Тоа е простор каде можеме да бидеме „ние“, без потреба да бидеме успешни, продуктивни или совршени.
Можеби е време да ги изгаснеме екраните, да излеземе од своите „оптимизирани“ шаблони и повторно да научиме да губиме време. Зашто, на крајот на денот, времето што ќе го „изгубиме“ со драгите луѓе е всушност единственото време што навистина сме го добиле.
