Малку зборови предизвикуваат толку тензија, лутина и тага како зборот „алиментација“. Зад него стојат разводи, скршени очекувања, судски процеси, а најмногу деца што имаат право на грижа од двајцата родители. Многу жени после 40, разведени или во процес на развод, секојдневно се соочуваат со ова прашање: како да се обезбеди она што му припаѓа на детето, а притоа да се зачува сопствениот мир.
Што е алиментација?
Алиментацијата, односно издршката, е паричен износ што родителот кој не живее со детето е должен редовно да го плаќа за неговото издржување. Целта не е казна за родителот, ниту „плата“ за другиот, туку обезбедување на потребите на детето: храна, облека, школо, здравје, активности и нормален живот.
Обврската за издршка ја имаат двајцата родители. Едниот обично придонесува со секојдневна грижа и живот со детето, а другиот со пари.
Зошто е толку „омразен“ збор?
- За родителот што плаќа, алиментацијата често се доживува како товар или како пари што „одат кај поранешниот партнер“.
- За родителот што ја прима, тоа често значи постојано барање, чекање, понижување и борба за секој денар.
- За детето, алиментацијата понекогаш станува тема на кавги во која тоа се чувствува виновно.
Проблемот најчесто не е во самата алиментација, туку во неразрешените емоции меѓу поранешните партнери.
Колку изнесува и кој одлучува?
Износот на издршката го утврдува судот, при развод или во посебна постапка, или родителите сами се договараат, а договорот се потврдува пред надлежен орган. При одлучувањето се зема предвид:
- потребите на детето, според возраста, здравјето и школувањето
- приходите и можностите на родителот што плаќа
- придонесот на родителот со кој детето живее
Точните правила и износи зависат од законите и праксата во државата и од конкретниот случај. Затоа е најдобро да се посоветувате со адвокат или со Центарот за социјална работа.
Кога родителот не плаќа
Ова е, за жал, честа ситуација. Што може да се направи?
Чекори кога издршката не се плаќа
- Чувајте евиденција за секое плаќање и секое неплаќање.
- Комуницирајте писмено, по можност преку пораки или е-пошта, без навреди.
- Обратете се до Центарот за социјална работа за совет и посредување.
- Посоветувајте се со адвокат за принудна наплата преку извршител.
- Неплаќањето издршка може да има и правни последици за родителот што не плаќа.
Не се откажувајте од правото на детето поради умор или срам. Тоа не е ваша лична борба, туку право на вашето дете.
Кога треба да се смени износот?
Околностите се менуваат: детето расте, трошоците за школо и здравје се зголемуваат, некој родител губи работа или добива поголем приход. Во такви случаи може да се бара зголемување или намалување на издршката преку нов договор или суд.
Како да ја заштитите детето?
- Не зборувајте лошо за другиот родител пред детето.
- Не го користете детето како гласник за пари или пораки.
- Не ја условувајте средбата со детето со плаќањето. Правото на контакт и обврската за издршка се две одделни работи.
- Објаснете му соодветно на возраста дека родителите се грижат за него, дури и кога не живеат заедно.
- Ако детето е возрасно, вклучете го во разговорите за школувањето и трошоците, со почит.
Грижа за себе
Борбата за алиментација може да биде исцрпувачка. Многу жени се чувствуваат понижено што мора да „молат“ за она што му припаѓа на детето. Важно е да знаете:
- Барањето издршка не е себичност, туку одговорност.
- Не мора сè да носите сами. Побарајте поддршка од семејството, пријателките, групи за самохрани родители или психолог.
- Работете на сопствената финансиска стабилност колку што можете: заштеди, дополнителни вештини, буџет.
- Поставете граници во комуникацијата со поранешниот партнер и не дозволувајте секој разговор за пари да стане кавга.
Ако вие сте родителот што плаќа
Алиментацијата е начин да останете вклучени во животот на вашето дете. Редовното и навремено плаќање покажува одговорност и почит кон детето. Ако имате финансиски тешкотии, не прекинувајте да плаќате, туку побарајте законска промена на износот.
Наместо заклучок
Алиментацијата не мора да биде најомразениот збор. Кога ќе ја гледаме како грижа за детето, а не како битка меѓу возрасните, станува полесна за сите. Децата не избрале развод, но заслужуваат стабилност, сигурност и двајца родители што, на свој начин, продолжуваат да се грижат за нив.
Текстот е информативен и не претставува правен совет. За вашиот конкретен случај, посоветувајте се со адвокат или со Центарот за социјална работа.
