Една недела сте полни со енергија, следната едвај станувате од кревет. Расположението скока без причина, килограмите се собираат околу стомакот иако не јадете повеќе, кожата и косата се менуваат, а сонот е сè покус. Многу жени во четириесеттите имаат чувство дека телото одеднаш „ги изневерило“. Најчесто зад тоа стојат хормоните. Во перименопаузата хормонската рамнотежа се менува, а разбирањето на тие промени е првиот чекор кон подобро чувство.
Хормоните: невидливите диригенти на телото
Хормоните се хемиски гласници што управуваат со речиси сè: циклусот, сонот, метаболизмот, апетитот, расположението, енергијата и либидото. Кога еден хормон ја губи рамнотежата, често влијае и на другите.
Кај жените после 40 најважни се:
- Естроген: влијае на циклусот, коските, кожата, срцето, расположението и меморијата. Во перименопаузата не паѓа рамномерно, туку осцилира, понекогаш е превисок, понекогаш пренизок.
- Прогестерон: го смирува нервниот систем и помага во сонот. Обично е првиот што опаѓа, понекогаш уште во раните четириесетти години.
- Тестостерон: да, и жените го имаат. Влијае на енергијата, мускулите и либидото.
- Кортизол: хормонот на стресот. Кога е постојано висок, го нарушува сонот, апетитот и ги засилува промените во перименопаузата.
- Инсулин: го регулира шеќерот во крвта. Со годините телото станува помалку чувствително на инсулин, па полесно се собира маснотија околу стомакот.
- Хормони на штитната жлезда: го регулираат метаболизмот и енергијата. Проблемите со штитната жлезда се чести кај жените во средните години.
Што е перименопауза?
Перименопаузата е преодниот период пред менопаузата, која се поставува како дијагноза кога жената нема менструација цела година. Најчесто почнува во четириесеттите и може да трае неколку години. Во тој период хормоните се „на ролеркостер“, па симптомите може да доаѓаат и да си одат.
Можни знаци на хормонска нерамнотежа
Се препознавате ли?
- Нередовни, пообилни или поболни менструации
- Изразен предменструален синдром
- Напади на топлина и ноќно потење
- Будење ноќе и тешко повторно заспивање
- Промени во расположението, раздразливост, анксиозност
- Замор и недостиг на енергија
- Зголемување на тежината околу стомакот
- „Магла“ во главата и заборавање
- Помало либидо и вагинална сувост
- Сува кожа, акни, проретчена коса
- Отекување и чувствителни гради
Многу од овие знаци може да имаат и други причини, како проблеми со штитната жлезда, недостиг на железо или стрес. Затоа е важно да се направи проверка кај лекар.
Кога да одите кај лекар?
Посетете гинеколог или матичен лекар ако:
- менструациите се многу обилни, траат подолго или имате крвавење меѓу нив
- симптомите сериозно ви го нарушуваат секојдневието
- чувствувате долготрајна тага или анксиозност
- имате нагли промени во тежината
Лекарот може да препорача анализи, на пример крвна слика, железо, хормони на штитната жлезда, шеќер во крвта, а по потреба и полови хормони. Кај перименопаузата хормоните многу осцилираат, па дијагнозата често се поставува според симптомите и возраста, а не само според една анализа.
Што можете сами да направите?
Исхрана:
- протеини во секој оброк, за мускулите и ситоста
- многу зеленчук и влакна, за цревата и шеќерот во крвта
- здрави маснотии: маслиново масло, риба, јатки, семки
- извори на калциум и витамин Д, за коските
- помалку шеќер, бело брашно и ултрапреработена храна
- помалку алкохол и кофеин, особено навечер
Движење:
- тренинг за сила 2–3 пати неделно, за мускулите, коските и чувствителноста на инсулин
- редовно пешачење или друго кардио
- јога или пилатес за смирување
Сон: редовен ритам, ладна и темна спална соба, без екрани пред спиење.
Стрес: кратки паузи, дишење, прошетки во природа, време за себе. Контролата на кортизолот влијае на сите други хормони.
Евиденција: запишувајте ги циклусите и симптомите. Тоа многу му помага на лекарот.
Лекување
Во зависност од симптомите и здравствената состојба, лекарот може да предложи различни решенија: промени во начинот на живот, лекови за одредени симптоми, лекување на штитната жлезда или недостиг на железо, а кај некои жени и хормонска терапија. Хормонската терапија за многу жени е безбедна и многу ефикасна, а за некои не е соодветна. Одлуката секогаш се носи заедно со лекарот, според вашата историја и ризици.
Бидете внимателни со „природните“ производи и суплементи што ветуваат „балансирање на хормоните“. Многу од нив немаат докажана ефикасност, а некои може да реагираат со лекови.
Наместо заклучок
Хормонската нерамнотежа во перименопаузата не е „во вашата глава“, ниту слабост. Тоа е природна, но понекогаш многу тешка промена во телото. Со разбирање, здрави навики, проверка кај лекар и малку нежност кон себе, оваа фаза може да ја поминете со многу повеќе енергија, мир и самодоверба.
Текстот е информативен и не ја заменува консултацијата со лекар.
