Врската меѓу психата и телото: кога телото зборува она што умот премолчува

Главоболка пред важен состанок, стомак што „се врзува“ кога сме загрижени, вратот што се стега во стресни периоди, или настинка веднаш по завршувањето на напорен проект. Сите сме го доживеале: телото и умот не се две одвоени работи. Она што го чувствуваме се одразува на телото, а она што се случува во телото влијае на нашите мисли и емоции. После 40, кога на нашите плеќи има многу обврски, оваа врска станува особено видлива.

Како умот и телото комуницираат?

Мозокот и телото постојано си разменуваат пораки преку нервниот систем, хормоните и имунолошкиот систем.

Кога сме под стрес, телото лачи хормони како кортизол и адреналин. Тие нè подготвуваат за „борба или бегство“: срцето чука побрзо, мускулите се стегаат, дишењето е побрзо, варењето забавува. Тоа е корисно во краткотрајна опасност. Но, ако стресот трае со недели и месеци, телото останува во постојана „тревога“, а тоа со време може да остави траги.

Како стресот и емоциите може да се одразат на телото?

Важно е: овие симптоми може да имаат и сосема телесни причини. Затоа никогаш не треба да се занемаруваат со објаснувањето „тоа е само од нерви“.

Болеста не е ваша вина. Врската меѓу психата и телото не значи дека сме се „разболеле од мисли“, туку дека грижата за умот е и грижа за телото.

Болеста како водич, а не како казна

Некои пристапи ја гледаат болеста како „порака“ што вреди да се сослуша. Тоа може да биде корисно ако го сфатиме нежно: телото понекогаш ни покажува дека сме премногу уморни, дека носиме премногу, дека треба да застанеме. Но, опасно е ако почнеме да се обвинуваме себеси за болеста или ако ја заменуваме медицинската помош со толкувања.

Здрав пристап:

• Одете на лекар и лекувајте се според стручен совет.
• Истовремено, прашајте се: што можам да сменам во својот живот за да му олеснам на телото?
• Грижете се и за емоциите, не само за симптомите.

Зошто е ова особено важно после 40?

• Повеќе обврски, помалку одмор: работа, деца, остарени родители, домаќинство.
• Хормонски промени: перименопаузата и менопаузата влијаат и на телото и на расположението, а стресот може да ги засили симптомите.
• Насобрани емоции: години премолчување, грижи и загуби.
• Телото побавно се опоравува: стресот почесто остава траги.

Што можете да направите?

1. Слушајте го телото. Забележувајте кога и каде чувствувате напнатост. Стегнати рамења, плитко дишење, стомак што се врзува.

2. Дишете свесно. Неколку пати дневно направете пауза: вдишете бавно на 4, задржете на 4, издишете на 6. Долгото издишување го смирува нервниот систем.

3. Движете се. Прошетката, јогата, пилатесот, танцот и пливањето го намалуваат стресот и ја ослободуваат напнатоста од телото.

4. Спијте доволно. Сонот е време кога телото и умот се обновуваат.

5. Изразувајте ги чувствата. Разговарајте, пишувајте дневник, плачете ако ви треба. Потиснатите емоции не исчезнуваат.

6. Поставете граници. Секое „не“ на нешто што ве исцрпува е грижа за вашето здравје.

7. Хранете се добро. Редовни оброци, зеленчук, протеини, вода. Цревата и мозокот се тесно поврзани.

8. Природа. Времето меѓу дрвја, покрај вода или во градина го смирува умот и телото.

9. Друштво и смеа. Блиските односи се едни од најсилните заштитници на здравјето.

10. Побарајте помош. Психолог или психотерапевт може да ви помогне да ги разберете и разрешите емоциите што ве оптоваруваат.

Техники што ја поврзуваат психата и телото

• Прогресивна мускулна релаксација: наизменично стегање и опуштање на мускулните групи.
• Скенирање на телото: со затворени очи, полека го „поминувате“ вниманието од стапалата до главата.
• Јога и таи чи: движење со внимание и дишење.
• Медитација на свесноста: неколку минути набљудување на здивот и мислите без осудување.
• Пишување: запишување на мислите и чувствата пред спиење.

Кога да побарате лекар?

Секогаш одете кај лекар ако имате нови, силни или долготрајни симптоми, болка во градите, отежнато дишење, нагло губење тежина, крв во столицата или други алармантни знаци. Психосоматската врска не смее да биде причина да се одложи прегледот.

Наместо заклучок

Нашето тело и нашиот ум се едно. Кога се грижиме за емоциите, му помагаме на телото, а кога се грижиме за телото, му помагаме и на умот. После 40 имаме можност да научиме да ги слушаме нивните пораки, нежно и без обвинување, и да создадеме живот во кој има повеќе мир, движење и грижа за себе.

Текстот е информативен и не ја заменува консултацијата со лекар или психолог.